ทันตกรรมรักษารากฟัน (Endodontics)
   ฟันคนเรามีหลายซี่ จนบางคนคิดว่าถอนฟันบางซี่ออกไปก็ไม่เห็นจะเป็นอะไร และเมื่อคุณด่วนตัดสินใจถอนฟันออกไปแล้วและใส่ฟันปลอมทดแทน พูดและเคี้ยวแสนลำบาก คุณอาจจะคิดว่ารู้อย่างนี้ “รักษารากฟัน” เก็บฟันแท้ๆไว้ดีกว่า ในความจริง ถอนฟันไปแล้วเราเอาฟันแท้กลับมาไม่ได้อีกเลย ทำได้แค่ “เสียดาย”

• "รักษารากฟัน" คืออะไร ?
  คือการพยายามรักษารากฟันธรรมชาติเอาไว้ เพื่อให้สามารถบูรณะกลับมาใช้งานได้ต่อไป ฟันผุไม่ลึกบางซี่ สามารถอุดฟันได้ แต่หากรอยผุลึกถึงเนื้อเยื่อข้างในตัวฟันจะทำให้เนื้อเยื่อในโพรงประสาทฟันติดเชื้อ อักเสบลุกลามไปสู่ปลายรากฟันและถึงกระดูกรอบๆรากฟัน ในที่สุดเชื้อโรคที่อยู่ในโพรงประสาทฟันและรากฟันจะเจริญเติบโต สร้างสารพิษออกมาทำลายกระดูกรอบรากฟัน ทำให้เกิดเป็นหนองปลายรากฟัน เหงือกบวม หรืออาจจะเป็นถุงน้ำของการติดเชื้อ(cyst) ที่ปลายรากฟันได้ หากไม่อยากถอนฟันเราก็จำเป็นต้องกำจัดเชื้อโรคที่อยู่ในโพรงประสาทฟันและรากฟันออกให้หมด โดยการ “รักษารากฟัน” เมื่อไม่มีเชื้อโรคแล้วกระดูกรอบรากฟันที่เคยถูกทำลายไป ร่างกายก็จะสร้างกระดูกขึ้นมาซ่อมแซมได้เอง
  


• "รักษารากฟัน" ทำกันอย่างไร ?
  เป็นงานที่ละเอียดอ่อนและยุ่งยากซับซ้อน เนื่องจากเป็นงานที่ต้องกำจัดเชื้อโรคในโพรงฟันและรากฟัน ซึ่งมีขนาดเล็กและอยู่ลึกเข้าไปในตัวฟัน ซึ่งมองไม่เห็นได้ด้วยตา ขั้นตอนแรกทันตแพทย์จะกรอฟันกำจัดรอยผุและเปิดช่องเข้าสู่คลองรากฟัน พยายามหาคลองรากฟันในฟันซี่นั้นให้ครบถ้วน (บางซี่อาจมีถึง 4 คลองรากฟัน) จากนั้นจะใช้เครื่องมือขนาดเล็กเข้าไปทำความสะอาดในคลองรากฟัน ขยายให้มีขนาดใหญ่ขึ้น เพื่อจะใส่ยาฆ่าเชื้อลงไปกำจัดเชื้อโรคออกให้หมด ซึ่งอาจจะต้องทิ้งยาไว้ในรากฟันประมาณ 1 สัปดาห์ และนัดกลับมาเพื่อล้างเอายาฆ่าเชื้อออก อุดรากฟันให้เต็ม ไม่ให้เชื้อโรคกลับเข้าไปได้ใหม่ ขั้นตอนทั้งหมดนี้อาจใช้เวลา 2-3 ครั้งจึงจะเสร็จ แต่บางกรณีที่การติดเชื้ออยู่วงจำกัด หรือโพรงประสาทฟันอักเสบและยังไม่ลุกลามไปมากอาจฆ่าเชื้อด้วยน้ำยาล้างคลองรากฟันได้ในครั้งเดียว และการรักษารากฟันอาจทำให้เสร็จได้ในครั้งเดียวได้เช่นกัน ทันตแพทย์จะเป็นผู้พิจารณาและให้การรักษาที่เหมาะสมเป็นรายกรณีไป
  

* รักษารากฟันแล้ว ฟันจะอยู่ได้อีกนานแค่ไหน จริงๆแล้ว เราหวังว่าฟันที่รักษารากฟันแล้ว จะอยู่กับเราไปตลอดชีวิต แต่ฟันจะอยู่กับเราได้นานหรือไม่นาน ไม่ได้อยู่ที่โรคของโพรงประสาทฟันเพียงอย่างเดียว หากไม่แปรงฟันปล่อยให้มีฟันผุเกิดขึ้นใหม่ มีโรคเหงือกอักเสบรุนแรง รักษารากฟันแล้วแต่ไม่ครอบฟัน ปล่อยไว้จนฟันแตก ปัจจัยเหล่านี้อาจทำให้เราต้องเสียฟันไป โดยไม่ได้เกี่ยวกับโรคของโพรงประสาทฟันเลย
* อาการไหน ต้องรักษารากฟัน เมื่อคนไข้ปวดฟันเมื่อทานน้ำร้อน / เย็น / ของหวาน ปวดฟันตอนกลางคืน ปวดขึ้นมาเอง ปวดจี๊ด หรือปวดร้าวไปทั้งศีรษะบอกไม่ได้เลยว่าปวดมาจากซี่ไหน อาการเหล่านี้มีความเป็นไปได้มากว่าอาจจะต้องรักษารากฟันแนะนำให้มาพบทันตแพทย์ตรวจหาสาเหตุ
* ข้อควรรู้ "การรักษารากฟัน" ฟันซี่ที่ต้องรักษารากนั้น คนไข้อาจมีอาการปวดหรือไม่เคยปวดเลย ทุกครั้งหลังการรักษา อาจจะมีอาการปวดเล็กน้อย 1-2 วัน สามารถทานยาแก้ปวดได้ หลังจากนั้นจะดีขึ้นและหายไปเอง สำหรับฟันที่ติดเชื้อในโพรงประสาทฟันแล้ว ต้องรักษารากฟันหรือถอนฟันออกเท่านั้นจึงจะหาย การทานยาแก้ปวดอย่างเดียวนั้น อาจช่วยให้อาการดีขึ้นในช่วงสั้นๆ แต่อาการจะกลับมาเป็นใหม่อีกแน่นอน